Συμεών Κεδίκογλου - Κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το Πρόγραμμα “Διατηρώ” και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων

Ο Βουλευτής Ευβοίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Συμεών Κεδίκογλου, με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων που κατέθεσε, προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος, Πολιτισμού και Οικονομικών, φέρνει στη Βουλή τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων και αναδεικνύει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το Πρόγραμμα “Διατηρώ”.

Ακολουθεί το κείμενο της Ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ & ΑΚΕ

Προς τους Υπουργούς:
Περιβάλλοντος και Ενέργειας,
Πολιτισμού,
Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Θέμα: «Κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το Πρόγραμμα “Διατηρώ” και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων»

Η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας. Ωστόσο, η κυβερνητική ολιγωρία έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο χιλιάδες ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων, οι οποίοι καλούνται να επωμιστούν υπέρογκο κόστος αποκατάστασης, συνεχούς συντήρησης και λήψης μέτρων ασφαλείας, μέσα σε ένα ασφυκτικό και δαιδαλώδες διοικητικό πλαίσιο. Δημοσιεύματα καταγράφουν ότι πλέον η πλήρης αποκατάσταση διατηρητέου κτηρίου μπορεί να κοστίζει τρεις έως τέσσερις φορές περισσότερο από ένα σύγχρονο κτήριο, ενώ απαιτούνται ειδικές μελέτες και εγκρίσεις από πολλαπλές υπηρεσίες και συμβούλια, με καθυστερήσεις που συχνά υπερβαίνουν το έτος.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η εικόνα γύρω από το πρόγραμμα «Διατηρώ» για ιδιώτες, το οποίο αφορά σε χρηματοδότηση εκτέλεσης εργασιών ανακαίνισης σε διατηρητέα κτήρια για τη λειτουργική τους επανένταξη, τη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης και τη διάσωση και ανάδειξη της ιστορικής και αρχιτεκτονικής τους ταυτότητας. Το ΥΠΕΝ έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τους σχετικούς οδηγούς από 23/12/2024 έως 31/01/2025, ενώ στην επίσημη στρατηγική περιγραφή του ΕΣΠΑ γίνεται λόγος για ευρύ πεδίο εφαρμογής και για προτεραιοποίηση με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια. Ωστόσο, μεταγενέστερα δημοσιεύματα καταγράφουν αλλεπάλληλες μεταβολές στον προϋπολογισμό, από 360 εκατ. ευρώ, σε 200 εκατ. και στη συνέχεια σε μόλις 20 εκατ., ενώ οι νεότερες αναφορές κάνουν λόγο για 75 εκατ. ευρώ, με επιδότηση έως 50% και ανώτατο ύψος 500.000 ευρώ ανά έργο. Είναι, επομένως, σαφές ότι αυτή η ρευστή και διαρκώς μεταβαλλόμενη εικόνα δεν συνιστά σοβαρό σχεδιασμό, αλλά εμπαιγμό των πολιτών.

Την ίδια στιγμή, για το «Διατηρώ Δημοσίου Τομέα» εκδόθηκε πρόσκληση το 2024, ενώ οι ιδιώτες ιδιοκτήτες παραμένουν ακόμη στην αναμονή. Στη δημόσια διαβούλευση καταγράφηκαν σοβαρές ενστάσεις για την απουσία πλήρους και ενιαίας καταγραφής των διατηρητέων, για τον κίνδυνο να αποκλειστούν κτήρια στα οποία έχουν ήδη ξεκινήσει αναγκαία σωστικά έργα λόγω επικινδυνότητας, αλλά και για ένα σχήμα που ευνοεί όσους διαθέτουν έτοιμες μελέτες και σημαντική ίδια ρευστότητα.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στην Εύβοια υπάρχει σημαντικό απόθεμα κτηρίων ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής αξίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι Δήμοι έχουν προχωρήσει σε αυτοψίες σε διατηρητέα κτήρια για λόγους ασφάλειας πεζών, στοιχείο που αναδεικνύει την κρισιμότητα του ζητήματος και την ανάγκη ειδικής καταγραφής και στοχευμένης παρέμβασης για το νησί.  

Επομένως:

Επειδή περισσότεροι από 20.000 ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων σε όλη τη χώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικά οικονομικά και διοικητικά εμπόδια, τα οποία συχνά καθιστούν αδύνατη τη συντήρηση και αποκατάσταση των κτηρίων τους,

ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Πότε ακριβώς θα προκηρυχθεί οριστικά το πρόγραμμα «Διατηρώ» για ιδιώτες, ποιος είναι ο τελικός προϋπολογισμός του, ποια η πηγή χρηματοδότησης και πόσα κτήρια εκτιμάται ότι θα ενταχθούν πανελλαδικά και ειδικά στην Εύβοια;                                                                                                        
2. Ποια θα είναι τα οριστικά κριτήρια επιλεξιμότητας και αξιολόγησης των προς ένταξη κτηρίων; Θα ληφθούν υπόψη κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, η επικινδυνότητα, η παλαιότητα, η εγκατάλειψη, η χρήση και η ετοιμότητα των μελετών;                                                                                           
3. Είναι επαρκής η προβλεπόμενη χρηματοδότηση σε σχέση με το πραγματικό κόστος αποκατάστασης διατηρητέων κτηρίων; Προτίθεται η κυβέρνηση να αυξήσει τους πόρους και να προβλέψει ειδικά χρηματοδοτικά ή φορολογικά εργαλεία για τους ιδιοκτήτες;                                                                         
4. Τι μέτρα θα ληφθούν για τη μείωση των καθυστερήσεων στις εγκρίσεις από τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ, τα συμβούλια αρχιτεκτονικής, τις ΥΔΟΜ και τις λοιπές συναρμόδιες υπηρεσίες;                                    

Αιτούμαστε την κατάθεση των ακόλουθων εγγράφων και στοιχείων:

1. Στοιχεία, ανά Δήμο της Εύβοιας, για τον αριθμό των διατηρητέων κτηρίων και νεότερων μνημείων, το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, την κατάσταση διατήρησής τους και όσα χαρακτηρίζονται επικινδύνως ετοιμόρροπα ή εγκαταλελειμμένα.                                                                                                                
2. Στοιχεία για τις εκκρεμείς αιτήσεις, τον μέσο χρόνο έγκρισης και τον αριθμό φακέλων που αφορούν διατηρητέα κτήρια, τόσο πανελλαδικά όσο και ειδικά για την Εύβοια.

---