Σκίνος Μαϊάμι, καύσωνες και επιστημονικά λάθη: Ποιος παίζει με το μέλλον της Χαλκίδας;
Η δημόσια συζήτηση που αναπτύχθηκε στη συνεδρίαση λογοδοσίας του Δήμου Χαλκιδέων για την ανάπλαση της λεωφόρου Ελευθερίου Βενιζέλου ανέδειξε ένα ουσιαστικό πρόβλημα: τη σύγχυση μεταξύ τεχνικής τεκμηρίωσης και αποσπασματικών ισχυρισμών που δεν εδράζονται στην κλιματική επιστήμη.
Διατυπώθηκαν από τον αρμόδιο Αντιδήμαρχο ισχυρισμοί που αμφισβητούν δεδομένα για την κλιματική επιβάρυνση της Χαλκίδας, συγχέουν βασικές έννοιες της αστικής κλιματολογίας και παρουσιάζουν ως «τεχνικές αλήθειες» επιλογές που εξυπηρετούν αποκλειστικά τη δικαιολόγηση της μελέτης. Αυτό δεν συνιστά τεχνική διαφωνία· συνιστά δια-στρέβλωση επιστημονικών δεδομένων.
Κλιματικά μοντέλα και καύσωνες
Κατά τη συζήτηση έγινε επίκληση αναφορών της διαΝΕΟσις. Η επίκληση αυτή ήταν ατυχής. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την εξέλιξη των καυσώνων δεν ήταν αυθαίρετα, αλλά βασίζονται σε επιστημονική εργασία του καθηγητή Γιώργου Καρτάλη, διεθνούς φήμης καθηγητή Φυσικής της Ατμόσφαιρας, βασικού επιστημονικού συνεργάτη της διαΝΕΟσις και μέλους της Επιτροπής για το Κλίμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αμφισβήτηση αυτών των στοιχείων δεν αποτελεί «άλλη άποψη». Αποτελεί αμφισβήτηση επιστημονικής έρευνας διεθνούς κύρους. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν η Χαλκίδα θα καταταγεί πρώτη ή δεύτερη σε δείκτες καύσωνα, αλλά το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα κλιματικά μοντέλα, θα αντιμετωπίσει αυξανόμενη ένταση, διάρκεια και συχνότητα θερμών επεισοδίων στα επόμενα 5, 10 και 25+ χρόνια.
Τα σχετικά κλιματικά δεδομένα και ο πίνακας προβλέψεων θερμών επεισοδίων, όπως παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση, επισυνάπτονται για πληρέστερη τεκμηρίωση.
Αστική θερμική νησίδα και πολεοδομική πραγματικότητα
Η επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε αγνοεί το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Βασικός κανόνας βιοκλιματικού σχεδιασμού είναι ότι για να «αναπνέει» μια πόλη, το πλάτος των δρόμων πρέπει να είναι μεγαλύτερο ή τουλάχιστον ίσο με το ύψος των κτιρίων.
Στη Χαλκίδα αυτό σχεδόν δεν ισχύει, πλην ελάχιστων νέων εντάξεων στις παρυφές της πόλης με χαμηλά ύψη και μικρούς συντελεστές δόμησης. Ο κύριος αστικός ιστός είναι πυκνοδομημένος και θερμικά εγκλωβισμένος. Η παράβλεψη αυτής της πραγματικότητας οδηγεί σε εσφαλμένες επιλογές αστικού σχεδιασμού.
Σχίνος Μαϊάμι (Schinus molle): καλλωπισμός, όχι κλιματική προσαρμογή
Διευκρινίζεται ρητά ότι η παρούσα κριτική αφορά αποκλειστικά το είδος Schinus molle (Σχίνος Μαϊάμι) και όχι τον εγχώριο μεσογειακό σχίνο (Pistacia lentiscus), που έχει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Ο Σχίνος Μαϊάμι χρησιμοποιείται διεθνώς κυρίως ως καλλωπιστικό είδος. Δεν αποτελεί δέντρο αστικής κλιματικής προσαρμογής και είναι ακατάλληλος για διαμήκη και στενή δενδροφύτευση σε πεζοδρόμια και κεντρικούς αστικούς άξονες.
Το συγκεκριμένο είδος διαθέτει επιφανειακό και επεκτατικό ριζικό σύστημα, το οποίο προκαλεί ανυψώσεις και ρηγματώσεις σε πεζοδρόμια, φθορές σε στηθαία και τεχνικά έργα. Επιπλέον, σε συνθήκες παρατεταμένου καύσωνα περιορίζει τη διαπνοή του, μειώνοντας τη δροσιστική του συμβολή. Η παρουσίασή του ως «ασφαλούς για τις κατασκευές» συνιστά αντιστροφή της πραγματικότητας.
Αντίθετα, μεσογειακά δέντρα όπως η χαρουπιά και η μουριά έχουν εξελικτική προσαρμογή στους καύσωνες, διατηρούν λειτουργική διαπνοή και συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση της θερμικής καταπόνησης του αστικού μικροκλίματος. Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ λειτουργικού πρασίνου και απλού καλλωπισμού.
«20 τ.μ. πράσινο ανά κάτοικο»: στατιστική στρέβλωση
Η αναφορά ότι η Χαλκίδα διαθέτει 20 τ.μ. πράσινο ανά κάτοικο, μετρώντας νησίδες γκαζόν και μικρά κηπάρια, δεν έχει επιστημονική βάση. Το πράσινο που μετρά για τη δημόσια υγεία, τον δροσισμό και την κλιματική ανθεκτικότητα είναι συνεχές, δενδροφυτεμένο και λειτουργικό. Τα υπόλοιπα συνιστούν στατιστικό καλλωπισμό χωρίς ουσιαστικό κλιματικό αποτέλεσμα.
Συμπέρασμα
Η ανάπλαση της λεωφόρου Ελευθερίου Βενιζέλου δεν μπορεί να σχεδιάζεται με όρους παρελθόντος ούτε με κριτήριο τη διευκόλυνση μιας τεχνικής μελέτης. Απαιτεί επιστημονική γνώση, κατανόηση της κλιματικής κρίσης και σεβασμό στα δεδομένα.
Όταν βασικές αρχές της κλιματικής επιστήμης αγνοούνται και τεκμηριωμένα στοιχεία διαστρεβλώνονται για να δικαιολογηθούν επιλογές, δεν πρόκειται για απλή διαφωνία. Πρόκειται για ζήτημα επάρκειας στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν άμεσα το μέλλον και την ανθεκτικότητα της πόλης.
*
 |
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου