Με αποδεκατισμό απειλούνται τα καστανοδάση σε έντεκα νομούς της Ελλάδας, εξαιτίας του έλκους της καστανιάς, μιας ασθένειας που εξαπλώνεται πολύ εύκολα και οδηγεί τα δέντρα σε βέβαιο θάνατο. Σοβαρό κίνδυνο εξαφάνισης αντιμετωπίζουν χιλιάδες στρέμματα σε όλη τη χώρα, ανάμεσά τους και σπάνια υπεραιωνόβια δάση, όπως ο Καστανόλογγος της Οχης στη νότια Εύβοια και το πυκνό δάσος του Πενταλόφου στον νομό Κοζάνης, στη Νότια Πίνδο.
Το έλκος προκαλείται από τον μύκητα Cryphonectria parasitica, ο οποίος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα πριν από περίπου 30 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα έχει προσβάλει δεκάδες χιλιάδες δέντρα σε όλη την επικράτεια, με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί κατά το ένα τρίτο η εθνική παραγωγή σε κάστανα. «Από 18.000 τόνους κάστανο που παρήγε η χώρα μας τη δεκαετία του 1960, σήμερα παράγουμε 33% λιγότερο, δηλαδή 12.000 τόνους.
Το έλκος έχει επηρεάσει τους αγρότες, οι οποίοι έχουν σταματήσει να επιλέγουν την καλλιέργεια της καστανιάς πανελλαδικά, λόγω της αβεβαιότητας της επένδυσης. Το αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι, αντί να εξάγουμε κάστανο -όπως πολύ εύκολα θα μπορούσαμε- να εισάγουμε ετησίως 6000-7.000 τόνους από την Τουρκία, την Πορτογαλία, την Κίνα και τη Νότια Κορέα», εξηγεί ο ερευνητής στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ, δρ Στέφανος Διαμαντής.
Κίνδυνος-θάνατος
Ο ίδιος επισημαίνει πως αυτή τη στιγμή καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια για να θεραπευτούν τα καστανοδάση σε έντεκα περιοχές της χώρας, όπου ο μύκητας έχει εξαπλωθεί επικίνδυνα: «Εάν δεν εφαρμοσθεί άμεσα η θεραπεία, υπάρχει κίνδυνος προοδευτικής απώλειας καστανόδενδρων. Τα δένδρα που προσβάλλονται νεκρώνονται μετά από μερικά χρόνια, ανάλογα με την ηλικία τους. Τα νεαρά, ως πιο ευαίσθητα, νεκρώνονται σε 1-2 χρόνια, ενώ η αποξήρανση στα μεγαλύτερα δέντρα διαρκεί περισσότερα χρόνια».
Εκτός από τις καλλιεργούμενες εκτάσεις καστανιάς, μάχη για την επιβίωσή τους δίνουν υπεραιώνοβια καστανοδάση σε ορεινές περιοχές της χώρας. Σε αργό θάνατο οδηγείται ο περίφημος Καστανόλογγος στο όρος Οχη, στη Νότια Εύβοια, όπως επιβεβαιώνει πρόσφατη αυτοψία που έκαναν καθηγητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και ερευνητές του ΕΘΙΑΓΕ, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Προστασίας Περιβάλλοντος Καρυστίας.
Τα σημάδια της καταστροφής είναι εμφανή στα δένδρα που βρίσκονται περιμετρικά του σπάνιου καστανοδάσους. Αν και ακόμα στέκουν όρθια, το φύλλωμά τους έχει εξαφανιστεί εντελώς και ο κορμός τους έχει απογυμνωθεί από τον φλοιό. Σύμφωνα με το πόρισμα των ειδικών, αν δεν υπάρξει άμεση αντιμετώπιση, αργά ή γρήγορα τα δένδρα θα εξαφανιστούν.
Θεραπεία
Η θεραπεία του φονικού έλκους βρίσκεται στη βιολογική αντιμετώπιση της ασθένειας. Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ εφαρμόζουν μια ειδική αλοιφή στον κορμό των δέντρων που έχουν προσβληθεί. Η αλοιφή περιέχει έναν ιό του γένους Hypovirus με διπλή περιέλιξη RNA, ο οποίος μετατρέπει τα παθογόνα στελέχη του μύκητα σε υποπαθογόνα. Το αποτέλεσμα είναι ο ιός να περιορίζεται σταδιακά, επουλώνοντας τις πληγές στους κορμούς των δέντρων τις οποίες προκαλεί το έλκος. Το παράδοξο είναι πως η καταπολέμηση της ασθενείας δεν εξαρτάται από το φάρμακο -το οποίο έχει ανακαλυφθεί από τους επιστήμονες- αλλά από τα χρήματα που διατίθενται κάθε φορά για τον σκοπό αυτό. Ετσι, οι επεμβάσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα συνδέονται όχι με την ανάγκη για την εφαρμογή της θεραπείας σε κάθε περιοχή, αλλά με τα εκάστοτε ευρωπαϊκά κονδύλια.
«Την περίοδο 1998-2000 έγινε επιτυχής καταπολέμηση σε 70.000 στρέμματα καστανοδάσους στο Αγιο Ορος, τη διετία 2005-2007 σε 18.000 στρέμματα στη βόρεια Χαλκιδική και το διάστημα 2007-2009 σε 17 νομούς της χώρας. Και οι έντεκα περιοχές στις οποίες επεμβαίνουμε τώρα μπήκαν στο πρόγραμμα επειδή καταφέραμε να τις εντάξουμε για χρηματοδότηση στο ΕΣΠΑ. Η ελληνική διοίκηση φέρει ευθύνη για την εξάπλωση της ασθένειας, καθώς βραδυπορεί στον τομέα της απορρόφησης των κονδυλίων, ώστε να συμπεριληφθούν στη θεραπεία και άλλες περιοχές. Είναι απαράδεκτο, με τη γνώση και την εμπειρία που υποτίθεται ότι αποκομίσαμε από την υλοποίηση του Β’ και του Γ’ ΚΠΣ, να υπάρχουν ακόμα αδιάθετα 13 δισεκατομμύρια ευρώ, από τα 18 δισ. ευρώ που είναι ο συνολικός προϋπολογισμός του ΕΣΠΑ», λέει ο δρ Στ. Διαμαντής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου